گزارش یک مورد بسیار نادر از کاروتید مشترک راست نابجا با منشأ از قوس آئورت در جراحی تیروئید؛ آنومالیای مهم با خطر جدی هنگام تراکئوستومی.
مقدمه
در جراحی تیروئید و اعمال ناحیه سر و گردن، آشنایی با آناتومی عروق بزرگ گردن اهمیت زیادی دارد. در بیشتر افراد، شریان کاروتید مشترک راست از شریان براکیوسفالیک منشأ میگیرد و شریان کاروتید مشترک چپ مستقیماً از قوس آئورت جدا میشود. با این حال، در موارد نادر ممکن است واریانتهای آناتومیک مهمی وجود داشته باشد که در صورت ناشناخته ماندن، حین جراحی یا اقدامات راه هوایی برای بیمار خطر جدی ایجاد کند.
در این مقاله، یک مورد بسیار نادر از کاروتید مشترک راست نابجا را معرفی میکنیم که در حین جراحی یک بیمار مبتلا به گواتر مولتی ندولر بسیار بزرگ مشاهده شد؛ شریانی که بهصورت غیرمعمول از سمت چپ قفسه سینه خارج شده، از جلوی تراشه و روی لوب راست تیروئید عبور میکرد.
آناتومی طبیعی شریانهای گردن چگونه است؟
در حالت طبیعی:
- شریان کاروتید مشترک راست از شریان براکیوسفالیک منشأ میگیرد.
- شریان کاروتید مشترک چپ مستقیماً از قوس آئورت جدا میشود.
- شریان سابکلاوین راست نیز معمولاً از تنه براکیوسفالیک منشأ میگیرد.
- این عروق مسیر مشخص و قابل پیشبینی دارند و معمولاً در جلوی تراشه قرار نمیگیرند.
به همین دلیل، مشاهده یک شریان بزرگ در مسیر قدامی تراشه، یک یافته بسیار غیرمعمول و clinically significant محسوب میشود.
شرح مورد؛ کشف یک آنومالی نادر در حین جراحی تیروئید
بیمار مورد نظر، خانمی با گواتر مولتی ندولر بسیار بزرگ بود که برای جراحی تیروئید تحت عمل قرار گرفت. در حین جراحی و هنگام بررسی دقیق ساختارهای گردن، یک شریان بزرگ و ضرباندار در مسیر غیرعادی مشاهده شد.
یافته حین عمل
در این بیمار مشخص شد که:
- شریان کاروتید مشترک راست در محل طبیعی خود قرار نداشت.
- این شریان از سمت چپ قفسه سینه وارد گردن میشد.
- سپس از جلوی تراشه در سطح رینگهای ۳ و ۴ عبور میکرد.
- این عروق از روی لوب راست تیروئید رد میشدند.
- در ادامه، مسیر خود را به سمت قاعده جمجمه طی میکردند.
این وضعیت در عمل جراحی اهمیت زیادی داشت، زیرا هرگونه آسیب به چنین شریانی میتوانست منجر به خونریزی شدید و تهدیدکننده حیات شود.
نتیجه CT آنژیوگرافی بعد از عمل چه بود؟
پس از جراحی، بیمار تحت سیتی آنژیوگرافی قرار گرفت تا مسیر و منشأ دقیق عروق مشخص شود. یافتهها نشان دادند که:
آنومالیهای عروقی شناساییشده
کاروتید مشترک راست مستقیماً از قوس آئورت منشأ میگرفت.
این یافته بسیار نادر است، زیرا بهطور معمول این شریان باید از تنه براکیوسفالیک جدا شود.
شریان سابکلاوین راست نیز نابجا بود.
وجود همزمان این واریانت، اهمیت تشخیصی بیشتری دارد و نشاندهنده یک تغییر تکاملی نادر در عروق بزرگ قفسه سینه و گردن است.
مسیر شریان از جلوی تراشه عبور میکرد.
این نکته از نظر جراحی و اقدامات راه هوایی بسیار مهم است.
چرا این آنومالی عروقی گردن از نظر بالینی مهم است؟
اهمیت این واریته آناتومیک فقط به جراحی تیروئید محدود نمیشود. مهمترین مسئله این است که اگر بیمار در آینده به تراکئوستومی نیاز پیدا کند، ناآگاهی از این آناتومی غیرعادی میتواند پیامدهای بسیار خطرناک ایجاد کند.
خطر در تراکئوستومی
تراکئوستومی معمولاً در جلوی تراشه و در محدوده رینگهای تراشه انجام میشود. در این بیمار، شریان کاروتید مشترک راست دقیقاً از همین ناحیه عبور میکرد. بنابراین:
- خطر آسیب مستقیم به شریان وجود دارد
- احتمال خونریزی شدید و ناگهانی بالا میرود
- وضعیت میتواند برای بیمار و جراح کاتاستروفیک باشد
- در شرایط اورژانسی، تشخیصندادن این واریانت ممکن است مرگبار باشد
چه زمانی باید به وجود واریانتهای عروقی گردن شک کرد؟
در برخی شرایط باید احتمال وجود آناتومی غیرطبیعی عروق گردن را بیشتر در نظر گرفت، از جمله:
- وجود گواترهای بسیار بزرگ
- جراحیهای دشوار تیروئید یا گردن
- مشاهده ساختارهای ضرباندار در محل غیرمعمول
- برنامهریزی برای تراکئوستومی
- سابقه جراحی قبلی گردن
- وجود یافتههای غیرمنتظره در تصویربرداری
در چنین مواردی، CT آنژیوگرافی میتواند نقش مهمی در پیشگیری از آسیبهای جدی داشته باشد.
پیام مهم این گزارش برای بیماران و پزشکان
این مورد نشان میدهد که حتی در جراحیهای روتین تیروئید نیز ممکن است با واریانتهای بسیار نادر عروقی مواجه شویم. ثبت دقیق این نوع آنومالی در پرونده بیمار اهمیت زیادی دارد تا در مراجعات بعدی، بهویژه در صورت نیاز به اقدامات راه هوایی، تیم درمان از آن آگاه باشد.
توصیه کاربردی
اگر در بیماری آناتومی غیرمعمول عروق گردن تشخیص داده شود:
- باید این موضوع در گزارش عمل ثبت شود
- در خلاصه ترخیص ذکر شود
- بیمار نیز از این موضوع آگاه گردد
- پیش از هرگونه اقدام روی تراشه، سابقه آناتومیک بیمار بررسی شود
جمعبندی
در این گزارش، یک آنومالی بسیار نادر عروقی گردن در حین جراحی تیروئید معرفی شد؛ وضعیتی که در آن شریان کاروتید مشترک راست از قوس آئورت منشأ گرفته و با عبور از جلوی تراشه و روی لوب راست تیروئید به سمت گردن بالا میرفت. همچنین سابکلاوین راست نابجا نیز در تصویربرداری دیده شد.
اهمیت اصلی این یافته در این است که در صورت بیاطلاعی از آن، بهویژه هنگام تراکئوستومی، میتواند باعث عوارض شدید و حتی مرگبار شود. به همین دلیل، شناخت و ثبت این واریانتهای نادر برای جراحان، متخصصان بیهوشی، اورژانس و تیمهای مراقبت از راه هوایی بسیار مهم است.
این آنومالی عروقی گردن چیست؟
این آنومالی به وضعیتی گفته میشود که شریان کاروتید مشترک راست از محل طبیعی خود منشأ نمیگیرد و مسیر غیرمعمولی در گردن طی میکند.
چرا این مورد نادر اهمیت زیادی دارد؟
زیرا ممکن است در جراحی تیروئید یا هنگام تراکئوستومی باعث آسیب شدید عروقی و خونریزی خطرناک شود.
آیا این نوع آنومالی قبل از عمل قابل تشخیص است؟
بله، با تصویربرداریهایی مانند CT آنژیوگرافی میتوان مسیر و منشأ غیرطبیعی عروق را شناسایی کرد.
خطر این آنومالی در تراکئوستومی چیست؟
اگر شریان نابجا از جلوی تراشه عبور کند، هنگام ایجاد راه هوایی ممکن است پاره شود و خونریزی شدید ایجاد کند.
آیا همه بیماران قبل از جراحی تیروئید نیاز به CT آنژیوگرافی دارند؟
خیر، اما در مواردی مانند گواترهای بزرگ، یافتههای غیرعادی در معاینه یا شک به واریانتهای عروقی، این تصویربرداری بسیار مفید است.
